Αστυνομικό διήγημα-μυθιστόρημα.
Ο Δον Κιχώτης,σαν ανάγνωσμα που απολάμβανα τους τελευταίους μήνες, έμεινε, με κάποιες ενοχές ομολογουμένως, στην άκρη του κομοδίνου μου, όπου σιγά σιγά άρχισαν να στοιβάζονται αστυνομικά διηγήματα και μυθιστορήματα, ελληνικά και ξένα, τα οποία τις τελευταίες εβδομάδες μονοπωλούν την ανάγνωσή μου. Το έναυσμα βέβαια έδωσαν αφενός η λέσχη ανάγνωσης, στην οποία συμμετέχω και στην οποία τον τελευταίο καιρό καταπιανόμαστε με το αστυνομικό διήγημα και μυθιστόρημα, αφετέρου μια πολύ ωραία συζήτηση στον Πολυχώρο "Μετάιχμιο" με θέμα το "hard boiled" αστυνομικό μυθιστόρημα. Στο παρελθόν βέβαια, σε δύσκολες ώρες, διάβαζα αστυνομικά μυθιστορήματα: αυτά της Αγκαθα Κρίστι, του Σερ Αρθουρ Κόναν Ντόυλ, του Τζ. Σιμενόν, Α. Καμιλλέρι, του Paco Ignacio Taibo II, των Σκανδιναυών Χ. Μάνκελ, Γκ. Στόλεσεν και των δικών μας Π. Μάρκαρη, Χίλντας Παπαδημητρίου, Τ. Δανέλλη. Τώρα αγοράζω μετά μανίας κι άλλα. Γιατί άραγε η ανάγνωση αστυνομικών ιστοριών παραμερίζει την ανάγνωση κλασικών έργων και θέλει προσπάθεια και πειθαρχία να αφήσεις από το χέρι το αστυνομικό και να ξαναπιάσεις έναν Δον Κιχώτη; Αυτό θα προσπαθήσω να διερευνήσω εδώ. Ισως και άλλοι έχουν την ίδια εμπειρία.
Κατ' αρχήν το καλό αστυνομικό μυθιστόρημα είναι ένα ταξίδι, απαιτητικό στην περίπτωση του καλού αφηγήματος, στην σκοτεινή πλευρά της κοινωνίας, στη διάρκεια του οποίου μπαίνουμε στο παιχνίδι της αναζήτησης ενός δολοφόνου ή κάποιου εξαφανισμένου ξεχνώντας, για όσο διαρκεί το ταξίδι, τα δικά μας προβλήματα ή ακόμα καλύτερα φιλτράροντάς τα μέσα από τα προβλήματα των ηρώων του αφηγήματος. Η πλοκή, λοιπόν, του μυθιστορήματος καθορίζει και το πόσο μας καθηλώνει η ανάγνωσή του. Αν στο τέλος κάθε κεφαλαίου δεν θέλουμε να κλείσουμε το βιβλίο, αλλά θέλουμε, ενάντια σε όλα τα εμπόδια, να πάμε παρακάτω, να δούμε τι θα γίνει στη συνέχεια, θεωρώ ότι ο συγγραφέας τα έχει καταφέρει αρκετά καλά ως προς το κομμάτι της πλοκής.
Το πώς σκιαγραφείται το πρόσωπο του ιδιωτικού ή αστυνομικού ντεντέκτιβ, που είναι ο κεντρικός ήρωας, είναι επίσης σημαντικό για το αστυνομικό διήγημα ή μυθιστόρημα. Στις σύγχρονες αστυνομικές αφηγήσεις τα πρόσωπα αυτά είναι οικεία, με τις αδυναμίες τους, τα καθημερινά τους προβλήματα, τις ευαισθησίες τους, καμιά φορά και τις καλλιτεχνικές τους προτιμήσεις. Θα μπορούσαν να είναι άνθρωποι της διπλανής πόρτας, να τους κάνουμε παρέα, να μας αγγίξουν συναισθηματικά.
Τα αστυνομικά, ιδιαίτερα τα σύγχρονα, μας κεντρίζουν το ενδιαφέρον και για έναν ακόμα λόγο: θίγουν κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά ζητήματα που "καίνε" τον σύγχρονο κόσμο. Ο ρατσισμός και η ξενοφοβία, η κυριαρχία του χρήματος που εξαγοράζει τα πάντα, η δίψα για εξουσία και δύναμη, η μοναξιά και η ανασφάλεια στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις, η βία σε όλες τις μορφές της πλαισιώνουν την καθαυτή αστυνομική ιστορία. Σε πολλά αστυνομικά- φέρνω στο μυαλό μου το μυθιστόρημα του Νορβηγού συγγραφέα Γκούναρ Στόλεσεν : "Στο σκοτάδι όλοι οι λύκοι είναι γκρι" το ιστορικό παρελθόν με τη μορφή του ναζισμού αναβιώνει με τρομακτικό τρόπο στο παρόν.
Ολα αυτά και ενδεχομένως και άλλα που μου διαφεύγουν δικαιολογούν την ανταπόκριση που βρίσκει στο σύγχρονο κόσμο η αστυνομική λογοτεχνία. Κλείνω επιμένοντας στον όρο: "αστυνομική λογοτεχνία", για να ξεκαθαρίσω ότι για να είναι κάτι άξιο να διαβαζεται, και το αστυνομικό, πρέπει να είναι καλογραμμένο. Δείγματα παραλογοτεχνίας έχουμε πολλά και σ' αυτό το είδος. Προχειρογραμμένα, με δράση και ήρωες που δεν πείθουν. Δεν κάνουμε εδώ λόγο γι΄αυτά. Μιλάμε πάντα για αυθεντικά αστυνομικά λογοτεχνικά έργα.-
