Ο  Γεροπλάτανος.


  "Βάσταξε, νιε, τ' αξίνι σου, γιατί αν δεν έχω στόμα,
  όμως να ζήσω επιθυμώ στ' αγαπημένο χώμα.
 Θέλω δυο λόγια να σου πω, σταμάτα μη χτυπάς.
 Και πρώτα πρώτα σ' εύχομαι στα χρόνια μου να πας,
 όσα τα μάτια μου είδανε κι εσύ να τα περάσεις
 και σαν κι εμέ στον τόπο σου να ζήσεις, να γεράσεις.
 Εγώ ποτέ δεν γύρεψα κακό για να σου κάνω
 κι από το χέρι σου, το βλέπω, θ' αποθάνω.
Τ' ακονισμένο σίδερο σκληρά σαν κατεβάζεις
κι αν δε μιλώ μην το θαρρείς πως δεν πονώ, με σφάζεις.
Οσα καλά κι αν σ' έκανα, συ τα 'χεις ξεχασμένα
πόσες φορές το ηλιόκαμα σε χρόνια περασμένα
κι εσύ κι όλοι σου οι πρόγονοι δεν ήρθατε από κάτω
κι εγώ πάντα τον ίσκιο μου τον άπλωσα δροσάτο.
 Πόσες φορές ..επόνεσα, μη με χτυπάς, σταμάτα!
 Πόσες φορές δεν έδειξα στον ξενικό τη στράτα
και το πουλάκι φεύγοντας τον άνεμο τρεχάτο
ξαλαγιασμένο κρύφτηκε στα φύλλα μου από κάτω.
Χτυπάς και το κορμάκι μου βαστά από μια μεριά,
απ' το χειμώνα εγλίτωσα κι απ' την κακοκαιριά.
Μ'  αλίμονο απ' το χέρι σου τ' αγαπημένο ωστόσο
η μοίρα μου μου 'το 'γραψε ποτέ να μη γλιτώσω.
Μα κείνος με το σίδερο το χτύπησε στο κέντρο
κι έπεσε τρίζοντας τρανά τ' αντρειωμένο δέντρο."

Ενα ποίημα του Αλ. Φωτιάδη, ανθολογημένο πια, νομίζω, σ' ένα αναγνωστικό του Δημοτικού, παραδοσιακής φόρμας, που ο αναγνώστης της σύγχρονης ποίησης, συνηθισμένος στη λιτότητα και στην αφαίρεση, θα προσπερνούσε πιθανά θεωρώντας το μάλλον μελοδραματικό. Το ίδιο ίσως θα έκανα κι εγώ, αν ένα οδυνηρό γεγονός δεν ανέσυρε στην επιφάνεια της μνήμης μου ολόκληρους, ατόφιους στίχους του ποιήματος αυτού. Στις 4 Αυγούστου αυτού του καλοκαιριού, Δευτέρα απόγευμα, ο δικός μου γερο- πλάτανος, ο πατέρας μου, έπεσε από το τσεκούρι του πιο ανελέητου ξυλοκόπου. Στην προσπάθειά μου να απαλύνω  την οδύνη  των ημερών που ακολούθησαν και να κρατήσω απελπισμένα ζωντανούς όσους αγαπημένους έφυγαν τα τελευταία χρόνια, κατέφυγα στην ανάμνηση -"νάρκης του άλγους δοκιμές", που θα έλεγε ένας άλλος μεγάλος ποιητής- στιγμών που έζησα με τον πατέρα μου στα παιδικά κυρίως χρόνια, τότε που η παρουσία του γονιού είναι για το παιδί κυρίαρχη, καθοριστική.

 Ετσι στήθηκε μπροστά μου μια σκηνή στο πατρικό σπίτι, αρχές περίπου της δεκαετίας του '60. Ο πατέρας μου, θυμάμαι, επέστρεψε ένα απόγευμα σπίτι φέρνοντας μαζί του ένα δώρο, μια ποιητική ανθολογία για παιδιά. Είναι σαν να την έχω μπροστά στα μάτια μου: ενα χοντρό βιβλίο με σκληρό πράσινο εξώφυλλο και μέσα στις σελίδες του τυπωμένα με καλλιγραφικά στοιχεία τα ποιήματα, δίπλα στα οποία υπήρχε από ένα σκίτσο που απέδιδε ζωγραφικά το περιεχόμενο του κάθε ποιήματος. Μετά το βραδινό φαγητό, ο πατέρας μου με πήρε κοντά του, δίπλα στη μεγάλη σόμπα, κι αρχίσαμε να ξεφυλλίζουμε την ανθολογία. Στο ποίημα του Αλ. Φωτιάδη, τον Γεροπλάτανο, σταμάτησε κι αφού το διάβασε μόνος του, άρχισε να μου το απαγγέλει. Εχω ακόμα στ' αυτιά μου τη ζεστή, εκφραστική φωνή  του να πάλλεται από συγκίνηση. Πλησιάζοντας στο τέλος του ποιήματος, όταν γίνεται πια βέβαιο το τέλος του γεροπλάτανου, βλέπω τα μάτια του πατέρα μου να έχουν γεμίσει δάκρυα. Ο γίγαντας της παιδικής μου ηλικίας, που τα έβαζε με όλους τους δαίμονες, δάκρυζε απαγγέλλοντας τους στίχους ενός ποιήματος! Το βιβλίο, τις επόμενες μέρες, το διάβασα ξανά και ξανά και δυστυχώς στις πολλές μετακομίσεις μας έκτοτε, κάπου χάθηκε. Αλλα πολλά, κυρίως λογοτεχνικά, βιβλία έγιναν στα επόμενα χρόνια της ζωής μου σύντροφοι μόνιμοι, ουσιαστικοί, παρηγορητικοί στις δύσκολες ώρες.

Καθώς θυμάμαι τη σκηνή αυτή, αναρωτιέμαι μήπως ήταν τότε που ασυνείδητα εδραιώθηκε μέσα μου η πίστη ότι η ποίηση και η λογοτεχνία γενικότερα είναι κάτι πολύ δυνατό, μαγικό, αφού καταφέρνει να ξυπνά συναισθήματα και να συγκινεί μέχρι δακρύων ακόμα και ανθρώπους σαν το πατέρα μου, που η βιοπάλη έδειχνε να εξαντλεί την καθημερινή του ζωή μέσα σε σκληρές συνθήκες που τα περιθώρια για συναίσθημα και συγκινήσεις ήταν πολύ στενά. Πολύ αργότερα, καθηγήτρια πια, καθώς διάβαζα στην τάξη το διήγημα του Αλ. Παπαδιαμάντη " Το μοιρολόγι της φώκιας", η ίδια συγκίνηση μ' εκείνην του πατέρα μου έβγαινε πάντα στην ανάγνωσή μου, κυρίως όταν έφτανα στο τέλος, στο μοιρολόγι που η μικρή φώκη τραγουδούσε για την χαμένη Ακριβούλα:
"Αυτή ήτον η Ακριβούλα
η εγγόνα της γρια- Λούκαινας.
Φύκια 'ναι τα στεφάνια της,
κοχύλια τα προικιά της...
κι η γριά ακόμη μοιρολογά
τα γεννοβόλια της τα παλιά.
Σαν να 'χαν ποτέ τελειωμό
τα πάθια κι οι καημοί του κόσμου."
Θέλω να ελπίζω ότι, αν μη τι άλλο, οι μαθητές μου ανίχνευαν στη συγκίνηση αυτή τη δύναμη και τη μαγεία της λογοτεχνίας. Μακάρι, γιατί δίπλα και ενάντια στην ασκήμια που μας κατακλυζει , η συγκίνηση και η ομορφιά της τέχνης, που μόνο μέσα σε μια σχέση αγάπης και τρυφερότητας, γονιού-παιδιού, δασκάλου-μαθητή, δημιουργού-κοινού μπορεί να βρει ανταπόκριση,είναι το μόνο παυσίλυπο φάρμακο.-